Қазақстанда қысқа жарық күнмен қалай күресуге болады

2024 жылы Қазақстан жаңа сағат белдеуіне ауысқан еді, әрі еліміздің көптеген тұрғындары мұның салдарын сезінгені сөзсіз: күндер қысқара түсті, ал кештер ұзарды. Адамдардың көбі үшін бұл жай ыңғайсыздық қана емес, сонымен бірге ағза үшін әжептәуір күйзеліс болып келеді: күш-қуаттың кемуі, ұйқышылдық, өнімділіктің төмендеуі және, тіпті, көңіл-күйдің құбылмалығы пайда болады. Лайқос мұнымен қалай күресуге болатынын айтып береді.

Неліктен қысқа күн адамға әсер етеді

• Күн жарығының жетіспеушілігі серотонин – бақыт гормонының деңгейін төмендетеді. Осының салдарынан біз әлдеқайда шаршағыш және ашушаң келеміз.
• Түнде мелатонин өндірілуінің төмендеуі ұйқыны бұзады, осының кесірінен таңертең ояну қиын, ал күндіз ұйқышылдық орын алады.
• Ағзаның биологиялық сағатына нұқсан келтіріледі: дене қай уақытта – сергек болу, ал қай кезде демалу керектігін анық түсінбейді.

Нәтижесі қандай? Шаршағандық, бейжайлық, көңіл-күйдің болмауы, өнімділіктің төмендеуі және, тіпті, маусымдық депрессия қаупінің жоғарылауы.

Өзіңізге қалай көмектесе аласыз?

Күн тәртібін қайта қарастырыңыз

Адамның биологиялық ырғағы жарыққа бағынады: сіз таңертең және күндіз күн жарығын неғұрлым көп алсаңыз, кешкісін өзіңізді соғұрлым сергек сезінесіз.

• Тек бір уақытта ұйқыдан оянып, бір уақытта жатуға тырысыңыз.
• Таңертеңгі уақытта таза ауада кем дегенде 15-20 минут серуендеу биологиялық сағатты іске қосуға көмектеседі.

D дәруменін қабылдаңыз

Күн жарығы – D дәруменінің басты көзі, әрі ол көңіл-күйді реттейді және иммунитетті нығайтады. Қыс маусымында әрі қысқа күндерде дәруменнің деңгейі төмен түсіп кетуі бек мүмкін.

• Дәрігерге барып, D дәруменіне талдау тапсырыңыз.
• Қажет болған жағдайда дәруменнің оңтайлы деңгейін қамтамасыз ету үшін қоспаларды қабылдаңыз.

Белсенділіктеріңізді қайта қарастырыңыз

• Маңызды істеріңізді тәуліктің жарық мезгіліне жоспарлаңыз.
• Бірқалыпты физикалық жүктемені қосыңыз: таңғы сергіту жаттығулары, серуендер, үйдегі жаттығулар.
• Кешкісін тым белсенді жұмыс пен қатты жарық экрандардан аулақ болыңыз – бұл ұйқыға батуға кедергі етуі мүмкін.

Дұрыс тамақтану мен су ішу тәртібі

• Ұйықтар алдында артық тамақтану мен ауыр тағамдардан аулақ болыңыз.
• Суды жеткілікті мөлшерде ішіңіз – сусыздану шаршағандықты күшейтеді.

• Энергияны сақтайтын азық-түлікті тұтынғаныңыз абзал: тұтас дәнділер, көкөністер, Омега-3 майларына бай балық.
• Кофе және қантты шамадан тыс тұтынбаңыз – энергияның күрт секіруі күш-қуаттың төмендеуімен алмасады.

Үйіңіздегі жарықты реттеңіз

• Жұмыс аймағында жарықтандыру жақсы болуы тиіс.
• Кешкісін ағзаны ұйқыға дайындау үшін жарықты бәсеңдетіңіз.
• Жарықтың температурасын реттейтін, әрі күндізгі және кешкі спектрге еліктейтін шамды қарастырып көріңіз.
• Жұмыс істегенде немесе оқыған кезде терезенің қасында отырыңыз.
• Егер сізге таңертең тұру қиын болса, таңсәріге еліктейтін шамды қолданыңыз – ол ағзаны жұмсақ түрде оятады.

Ағзаңызды тыңдай біліңіз

Егер шаршағандық, бейжайлық немесе ұйқышылдық тұрақты болса, бұл денсаулыққа назар аудару керектігінің белгісі: ұйқының бұзылуы, дәрумендер тапшылығы немесе күйзеліс болуы мүмкін. Дәрігермен кеңесу жағдайды жете түсінуге және дербес шешімдерді таңдауға көмектеседі.

Қорытынды

Мұндай кезеңдерде биологиялық сағаттың жұмысы, гормондық фон мен күш-қуат деңгейі өзгереді, сондықтан өмірдің бұрынғы ырғағы жарамсыз болуы мүмкін. Дұрыс тәртіп, дәрумендер, белсенділік пен жарықтандыру арқасында сіз жылдың кез келген маусымында сергектік пен өнімділікті сақтай аласыз.